Waterbedrijf creëert gevel van gebruikt toiletpapier

Een gevel gemaakt van gebruikt en gezeefd toiletpapier. Het gebouw is eigendom van Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, dat het papier heeft teruggewonnen uit zijn eigen afvalwaterzuiveringsinstallaties. Dat is pas iets om blij van te worden!

Architect Jeroen Schoots en zijn collega's van architectenbureau Open Muur ontwierpen de unieke gevelpanelen, gemaakt van het equivalent van 2.000 rollen door het toilet gespoeld toiletpapier. Een gevel van toiletpapier klinkt misschien ongebruikelijk, maar dit voorbeeld laat zien dat het een prachtige oplossing kan zijn. De panelen geven het kantoor van het waterschap in De Meern een unieke uitstraling.

Jeroen, gevelpanelen gemaakt van gebruikt toiletpapier. Is dit een primeur?

“Ja, het is de eerste keer dat we dit soort gezeefd materiaal gebruiken. Door toiletpapier te hergebruiken, bereiken we twee doelen tegelijk: we verminderen de CO₂-uitstoot aanzienlijk en beperken de hoeveelheid afval aanzienlijk. Elk jaar spoelen we in Nederland zo’n 180.000 ton toiletpapier door het toilet. Dat papier bevat cellulose, een waardevolle biologische grondstof. Cellulose is een belangrijk bestanddeel van bomen en planten en een belangrijke grondstof voor de productie van papier, waaronder toiletpapier, en karton. Het vindt ook toepassing in de bouw, onder meer als isolatiemateriaal. Maar zodra het via zeefprocessen is teruggewonnen, kan het ook worden geperst tot uitstekende gevelpanelen.”

Hoe bent u bij het project betrokken geraakt?

“Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) vroeg ons om een duurzaamheidsprogramma te ontwikkelen voor verschillende gebouwen bij zijn afvalwaterzuiveringsinstallaties, waaronder een aantal kantoren. We hebben verschillende manieren onderzocht om die gebouwen duurzamer te maken, en tijdens ons vooronderzoek ontdekten we dat er bij een van de zuiveringsinstallaties gezeefd materiaal uit het proces werd teruggewonnen. We legden de link: hoe geweldig zou het zijn om de gevels te bekleden met een product gemaakt van hun eigen teruggewonnen grondstoffen?”

En wat gebeurde er daarna?

“HDSR was enthousiast en nam het initiatief om het idee verder uit te werken en om te zetten in een praktische oplossing. Er is uitgebreid onderzoek gedaan naar zowel de kwaliteit als het uiterlijk van het eindproduct. Wij hebben de panelen voor de gevel van het gebouw in De Meern ontworpen en Nabasco heeft ze geproduceerd.”

Op uw website staat: ‘Onze ontwerpen zijn verrassend, duurzaam en met enthousiasme gemaakt.’ Hoe is dat hier van toepassing?

“Het HDSR-kantoor in De Meern voldoet aan al deze eisen. Het is verrassend, zowel wat betreft het uiterlijk als de gebruikte grondstof. De panelen hebben een gestructureerd oppervlak en zijn blauw. Hierdoor heeft het gebouw, met een geveloppervlakte van 200 m², een opvallende en unieke uitstraling gekregen.

“Het is duurzaam omdat deze oplossing tien ton – oftewel 75% – aan CO₂-uitstoot bespaart in vergelijking met een bakstenen gevel. Dat komt overeen met het behoud van tien bomen.”

En hoe zit het met het enthousiasme?

“Deze gevelpanelen laten zien dat duurzaamheid, circulariteit en technisch geavanceerde toepassingen niet alleen uitstekend samengaan, maar er ook nog eens prachtig uit kunnen zien. Voor mij persoonlijk is dat een enorme motivatie. We hebben dit soort innovaties nodig als we willen toewerken naar een veel schonere bouwsector.

“Traditionele bouwmaterialen – en de productie ervan – veroorzaken veel te veel uitstoot. We ondervinden daar nu de gevolgen van [Jeroen en ik spreken elkaar op 25 juni, wanneer het buiten ongeveer 33 °C is, MdG]. Er moet iets veranderen, en producten als deze kunnen deel uitmaken van die verandering.”

Had je ooit gedacht dat je gevelelementen zou ontwerpen en gebruiken die gemaakt zijn van gezeefd toiletpapier?

“Haha, niet specifiek, maar ik vind het eigenlijk niet zo vreemd. Het is altijd mijn ambitie geweest om bij te dragen aan dit soort innovaties. Het was natuurlijk fantastisch dat deze kans zich voordeed, en we hebben die heel serieus genomen.

“Ik ben ontzettend trots dat we dit project in samenwerking met de verschillende betrokken partijen hebben kunnen realiseren. Ik zie nogal wat initiatieven (bijvoorbeeld tijdens de Dutch Design Week) die uiteindelijk nooit verder komen. Dat is zo jammer.”

Wat is er nodig om deze innovaties te laten slagen?

“De grootste uitdaging bij innovaties is dat ze actief moeten worden gestimuleerd. Je hebt praktijkvoorbeelden nodig die een impuls geven. Dat vergroot de vraag naar het product, wat op zijn beurt de productie stimuleert.

“Het is dus belangrijk om de aandacht te vestigen op een product of project als dit. Dat helpt ook om investeerders te bereiken die er wellicht in willen investeren. De productie kan dan toenemen en de prijzen kunnen dalen. Het is echt een vliegwieleffect. Je hebt ook klanten nodig met lef en visie, zoals HDSR.”

Begint dat nu te gebeuren?

“We werken er hard aan. Op dit moment ontwikkelen we ontwerpen voor verschillende scholen. Als architecten kunnen we dit soort panelen een heel eigen identiteit geven.”

“In de jaren dertig kwamen er plotseling nieuwe bouwmaterialen beschikbaar, wat de architectuur een enorme impuls gaf. Mijn doel is om vandaag de dag een soortgelijk effect te creëren: nieuwe materialen gebruiken om een nieuwe, moderne vorm van architectuur te ontwikkelen, met een zeer duidelijke focus op duurzaamheid.”

Welke rol zouden deze gevelpanelen kunnen spelen bij het verwezenlijken van die ambitie?

“Ik zie kansen in de utiliteitsbouw, met name bij scholen en kantoren. Een gevel gemaakt van deze panelen kan een fantastisch middel zijn om architectonische expressie te geven. Dit zijn geen standaard, kant-en-klare panelen die van de lopende band rollen. Het materiaal wordt in mallen geperst, waardoor de variatiemogelijkheden bijna eindeloos zijn.

“Binnen de afmetingen van de mal (90 x 90 cm) heb je volledige vrijheid. Het voegt een nieuwe laag toe, een nieuwe dimensie. Je kunt patronen of reliëfs maken, of er bijvoorbeeld kleine steentjes of schelpjes doorheen mengen, waardoor de gevel zijn eigen verhaal vertelt.”

Welk verhaal vertelt het HDSR-kantoor?

“Het verhaal van water. Aan de pulp is een blauw pigment toegevoegd, dus van een afstand is het vooral de blauwe kleur die in het oog springt. Als je dichterbij komt, ontdek je details van dijken en waterwegen in het reliëf van de gevel.

“Ik denk dat de subtiele uitvoering in combinatie met een duidelijke boodschap in dit geval heel goed werkt. In principe zou je natuurlijk logo’s, slogans of allerlei andere dingen in de panelen kunnen drukken, maar een gevel is geen reclamebord.”

Waarom maakt deze innovatie je zo blij?

“Ik heb kinderen en ik wil de wereld een betere plek maken. Ik wil bijdragen aan de oplossingen waar wij, als bouwsector, aan moeten werken. Er is veel scepsis, ook al is het overduidelijk dat er echt iets moet veranderen.”

“Wereldwijd zijn bouwmaterialen verantwoordelijk voor 13% van de totale CO₂-uitstoot, terwijl de sector ongeveer 50% van alle grondstoffen verbruikt. Dat zijn aanzienlijke cijfers. Ik doe er alles aan om mijn steentje bij te dragen; in dit geval met gevelpanelen gemaakt van gezeefd materiaal.”

Werkt u nog aan andere innovaties?

“Houtbouw is voor ons een belangrijk aandachtspunt, vooral in combinatie met passieve bouwprincipes. Door de gebouwschil en de isolatie zo hoogwaardig mogelijk te maken, kun je het energieverbruik aanzienlijk verminderen.

“Nu het elektriciteitsnet dreigt te overbelast te raken en in sommige gebieden al te kampen heeft met congestie, kan dit helpen om verschillende problemen op te lossen. Het vermindert de vraag naar elektriciteit, vereist minder onderhoud en leidt tot lagere emissies. Er zijn tal van redenen om hiermee door te gaan.”

Dit project leverde het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden een nominatie op voor de Water Innovation Award.

Over Vrolijk Bouwnieuws

Heb je bouwnieuws dat een glimlach op je gezicht tovert? En wil je dat graag met de rest van de wereld delen? Aarzel dan niet om contact op te nemen en Stuur een e-mail naar onze redactie.

Op zoek naar meer Vrolijk Bouwnieuws? Je vindt het hier hier.