Architectenbureau Zoetmulder ontwierp een kindcentrum in Houten en koos voor duurzame materialisatie. De houten gevels met de getoogde ramen vallen onmiddellijk op. Binnenkort wordt de buitenruimte ingericht met speelplekken, een moestuin en wadi’s.
Het nieuwe gebouw huisvest een kinderdagverblijf en een openbare basisschool. Het kindcentrum is net in gebruik genomen en de eerste reacties zijn enthousiast. Over de bijzondere gevel zegt Elise Zoetmulder: “Hout is een heel mooi product om mee te werken, zowel qua fysieke eigenschappen als qua beleving. De plattegrond van het gebouw is zo goed als vierkant. Het is dus heel compact. Zou je dit in steen of beton uitvoeren, dan wordt het een kil en strak geheel.
Met houten gevels, die bovenaan ook gebogen zijn, wordt de uitstraling veel vriendelijker. De verticale onderbrekingen in de gevel versterken dit effect, terwijl de houten torentjes – elke gevel heeft er één – een speels karakter toevoegen. Dankzij het gebruik van hout heeft De Velduil een echt onderscheidende identiteit.”
Houtsampels
“Om te bepalen welke houtsoort het uiteindelijk zou worden, hebben we een flink aantal houtsamples opgevraagd, naast elkaar gelegd en vergeleken”, vertelt collega Anton Zoetmulder. “We keken zowel naar de kosten als naar de esthetiek. We vonden het thermisch gemodificeerde frakéhout erg mooi en toen bleek dat de leverancier ook populier en vuren in dezelfde reeks had, besloten we daarvoor te gaan. Uiteindelijk werd het een combinatie van fraké en vuren.
Foto: Thomas van Belzen
De opdrachtgever was al even enthousiast, niet alleen vanwege het uiterlijk, maar ook omdat thermisch gemodificeerd hout zeer goed bestand is tegen verval en daardoor zeer weinig onderhoud vergt. De gevelbekleding is gemaakt van donkergekleurd fraké, terwijl de verticale balken langs de gevels en de torentjes zijn gemaakt van sparrenhout, dat lichter van kleur is en wat knoestig.”
Kwaliteit gegarandeerd
De behandeling ‘thermisch modificeren’ wordt gedaan om de celstructuur in het hout kapot te maken. Daardoor verdwijnt de voedingsbodem voor schimmels en insecten en is de kans op houtrot bijna nihil. Hout thermisch modificeren – stomen – zorgt er ook voor dat het hout vormvast en heel licht is. Vurenhout is van nature een hele zachte houtsoort en onbehandeld niet geschikt om buiten te gebruiken. Door het modificatieproces is vuren een hoogwaardig product en dus wel toepasbaar in buitengevels.
De gevelbekleding van kindcentrum De Velduil is open en kan dus ventileren. “De gevels staan los van de isolatie en het binnenblad zodat de lucht er goed doorheen kan”, legt Elise Zoetmulder uit. “Zo veroudert het hout mooier en blijft de kwaliteit heel lang gegarandeerd, tot wel vijftig jaar. Bijkomend voordeel is dat er meer diepte ontstond zodat we er heel gemakkelijk nestkasten voor vleermuizen en bepaalde vogelsoorten in konden wegwerken. Ook de zonwering voor de getoogde ramen konden we in die tussenruimte integreren.”
Educatief
Aan de onderkant van de houten gevels loopt een brede plint. De plint is gemaakt van beton waarin (delen van) bakstenen uit de oude school zijn verwerkt. “Niet biobased dus”, aldus Anton Zoetmulder, “maar wel hergebruik met een knipoog naar het verleden.
Er zit ook een ander aspect aan: aan de bovenkant van de plint zijn bij de ramen kleine gootjes gemaakt. Daar blijft water in staan als het regent, en als de zon dan gaat schijnen verdampt het water en zorgt voor extra passieve koeling. Al is niet exact uit te rekenen hoe hoog dat rendement is; het heeft zeker effect. Bovendien is het principe ervan vanuit educatief oogpunt interessant; kinderen kunnen er wat van opsteken. Dat geldt ook voor de wadi’s, de nestkasten en noem maar op. Allemaal facetten waar je in een klas aandacht aan kunt besteden.”
Brandcertificering
Vanwege de open gevelbekleding van De Velduil had het wel wat voeten in aarde om een goede brandcertificering te halen. Anton Zoetmulder: “Bij een dichte gevel gaat het puur om de buitenzijde en is de berekening relatief eenvoudig. Bij de open gevelbekleding die bij dit project is gerealiseerd moest heel specifiek worden gerekend aan de ruimtes tussen de planken, en de ruimte tussen het binnenblad, de isolatie en de gevelbekleding.
Foto: Thomas van Belzen
De verticale balken langs de gevels bestaan uit meerdere delen en zijn daarom gelamineerd. Dit zorgde voor een extra uitdaging bij de certificering, omdat de brandklasse van gelamineerd hout verschilt van die van massief, niet-gelamineerd hout. Er was daarom een aanvullend rapport nodig om het brandcertificaat te verkrijgen. Ook werden er extra brandwerende afsluitingen in de houtskeletconstructie aangebracht. Er waren aanzienlijk meer stappen nodig en tijdens de bouwfase was dit zeker een spannend proces. Uiteindelijk is alles echter succesvol afgerond.”
Positionering op het kavel
Bureau Zoetmulder streefde naar een energieneutraal gebouw. “Dat begint met het verminderen van de energiebehoefte”, zegt Anton Zoetmulder. “Een goed geïsoleerd gebouw blijft koel in de zomer en warm in de winter. Het kindercentrum heeft een compacte opzet en slechts beperkte dakruimte. Met de fotovoltaïsche panelen op het dak en de verbeterde isolatiewaarden van de gevels, vloeren en kozijnen hebben we precies de vereiste prestaties bereikt.”
Foto: Thomas van Belzen
Elise Zoetmulder voegt hieraan toe: “Het kindercentrum heeft een compacte, bijna vierkante plattegrond en is zo op het terrein geplaatst dat de hoeken, in plaats van de gevels, naar het zuiden, westen, noorden en oosten zijn gericht. Daardoor krijgt geen enkele gevel de hele dag door volle zon, maar wordt ook geen enkele gevel volledig van zonlicht verstoken.
Dit artikel is gepubliceerd door Bouw en Installatie Hub. Wilt u op de hoogte blijven van het laatste nieuws uit de bouw- en installatiesector? Bezoek dan de Hub en meld je aan voor de online community.
↗
