In Amsterdam wordt binnenkort een kantoorgebouw zonder klimaatinstallaties gebouwd. Voor veel bouwkundigen klinkt het idee bijna ongeloofwaardig. Maar Oresti Sarafopoulos, architect en partner bij OZ Architects, beschrijft het als een opmerkelijk eenvoudig concept. "Dit is gezond verstand," zegt hij. "We zijn geen grappenmakers."
In een eerder gesprek zei u dat u soms zin hebt om met een kettingzaag de bouwvoorschriften te lijf te gaan. Wat bedoelde u daarmee?
"Om onze doelen te bereiken, besteden architecten, bouwers, adviseurs en ontwikkelaars veel tijd aan het omzeilen van regelgeving."
Dat klinkt niet bepaald plezierig.
"Het hoort erbij."
U staat op het punt een vergunningsaanvraag in te dienen voor een wel heel bijzonder kantoorgebouw in Amsterdam. Is het installatiearm of installatievrij?
"Het is een gebouw zonder klimaatinstallaties. Het slaat een aanzienlijke hoeveelheid CO₂ op en de bouwkosten zijn vergelijkbaar met die van een conventioneel kantoorgebouw."
Hoe is dit idee ontstaan?
"Je moet een paar jaar terug in de tijd. Op een zomer haperde onze eigen klimaatinstallatie. Buiten was het rond de 32°C, maar binnen werd het nooit warmer dan 16°C. Die ervaring was de aanleiding voor onze zoektocht."
Welk probleem lost dit concept op?
"Gebouwinstallaties zijn vaak na 10 of 20 jaar aan vervanging toe, terwijl ze een aanzienlijk deel van de bouwkosten uitmaken. Op papier lijken ze duurzaam, maar financieel zijn ze dat niet. En dan hebben we het nog niet eens over de CO₂-impact van gebouwen."
Het gaat dus niet alleen om de kosten?
"Nee. Het echte probleem is dat installaties vaak worden gebruikt als een vorm van symptoombestrijding in gebouwen."
Het gebouw heet ONO. Hoe ziet het eruit?
"Heel gewoon. Het kernidee is dat het budget dat normaal gesproken aan installaties wordt besteed, wordt geïnvesteerd in architectonische kwaliteit: ruimte. De vloer-plafondhoogte is vier meter en het beglazingspercentage is drastisch verlaagd, terwijl het daglichtniveau bijna gelijk blijft. Veel mensen vragen hoe het gebouw toch zo licht kan zijn. Het antwoord is simpel: hoge vloeren en hoge ramen laten daglicht tot diep in het interieur doordringen."
En dat is genoeg?
"Ja. In essentie is dat het verhaal. En met die aanpak heb je gewoon geen klimaatinstallatie nodig. Er zit hightech in het gebouw, maar het is volledig biobased."
Dus er is ook geen verwarmingssysteem?
"Nee, dat is niet nodig. We hebben de kennis en innovatie van een Oostenrijkse ontwerpmethode die bekend staat als 22-26 toegepast. Met andere woorden, de temperatuur van het gebouw schommelt van nature tussen 22 en 26 graden Celsius."
Heeft dat extreem dikke muren nodig voor warmteaccumulatie?
"Welkom in de nieuwe eeuw."
Betekent dat niet veel meer materiaal?
"Qua oppervlakte wel. Maar qua gewicht is het eigenlijk lichter dan een 'normaal' gebouw. Zoals gezegd gebruiken we materialen op biologische basis. De constructie is volledig gemaakt van massief hout en geïsoleerd met hennepkalk. De constructie is ook inherent brandveilig, zonder dat er extra lagen zoals gipsplaten, uitgebreid timmerwerk of zelfs een sprinklerinstallatie nodig zijn. Nogmaals, het is een heel eenvoudig gebouw."
En het voldoet aan alle technische eisen?
"Absoluut. We hebben het concept samen met Aveco de Bondt ontwikkeld en het ontwerp twee keer volledig laten doorrekenen. Het klinkt misschien als raketwetenschap, maar dat is het niet. We zijn geen grappenmakers. Ons concept is gebaseerd op wetenschap en eerdere ervaringen. Kortom, het is gezond verstand."
Installatievrij bouwen daagt veel bestaande bouwvoorschriften uit. Verwacht je weerstand?
"Nee. Ik verwacht juist enthousiasme. Er vinden enorme innovaties plaats in de bouwsector en steeds meer ontwerpers willen de CO₂-voetafdruk van gebouwen verminderen. Wij brengen die ambitie gewoon in de praktijk."
Wanneer begint de bouw?
"Het doel is om in het derde kwartaal te beginnen. De oplevering staat gepland voor eind 2027."
En waarom is het gebouw roze?
"Omdat er te weinig roze gebouwen zijn," lacht hij. "We wilden een statement maken. De gevel zal worden gerenderd - niet glad, maar een beetje ruw. Het is geïnspireerd op het werk van de Mexicaanse architect Barragán. Zijn architectuur refereert aan de oudheid; onze referentiepunten zijn historische grachtenpanden, oude stadhuizen, rietgedekte gebouwen en traditionele vakwerkhuizen."
Dit artikel is gebaseerd op een uitgebreid interview met ontwerper Oresti Sarafopoulos. Luister naar aflevering 16 van de Bureau Stoer podcast om het volledige verhaal achter het installatievrije kantoorgebouw te horen.
